"Waa qaali nabaduye

Nin qumaati uladay

Qushigii umeeel maray

I dinkuba qiyaasoo, hadii aan qalooc jirin

Miyaad qiri lahaydeen.

Waa qodob su'aaloo qof waliba siday tahay ha uqaato leeyahay……….. Abwaan Xasan sheekh Muumin ."

 

"Habeen iyo dharaar hadaladaan dhisnaa

Dalkeena hooyoo horumaraan ku haminaa

Ma hagranee waan u hawlgalnaa

Murtidaan curinaa kala hufnaa u heedanaa

Dadweynahaan hanuuninaa

 Haasaawinaa danta u hagnaa ……………..   Abwaan Xasan sheekh Muumin."

 

Dunidan aanu guudkeeda ku noolnahay ayaa mowluhu ku manaystay shakhsiyaad usaaxiiba moohibooyin iyo qiyam sare.kuwaasoo sharaf iyo qadarin sare ka mutaystay bulshooyinka ay lanoolyihiin.

Ummada soomaaliyeedna kama madhna shakhsiyaad lag hirto kuwaasoo u'ah astaan iyo illo ay ka soo burqadaan wacyi-galinta ummadu, si loo hello hanaan iyo anshax sare oo hillin-toosan u horseeda jiritaan ummada xag dhaqan-dhaqaale iyo dhaqan ahaanba.

 

Haddaba (17.Jan.2008) waxay ahayd habeen dhiillo xanbaarsan oo aad ucuslayd naxdin aan laqiyaasi karina ku lahayd guud ahaan shacabka soomaaliyeed meelkasta oo ay joogaanba

Kadib markii uu dunidan ka xijaabtay alla ha u naxariistee Abwaan Xasan SHeekh Muumin oo ahaa astaantii fanta iyo Hiddaha soomaaliyeed, kaasi oo ahaa cilmi-dhowre(library) kagalbaday ummada soomaaliyeed. Abwaan muumin yaa ahaa shakhsi qiyam iyo martabad sare ugu fadhiday bulshadda soomalida.

Dhinaca kale mahadhooyinkii sugaaneed ee fanaanka ayaa iyagu ah, dhaxal reeb wanaagsan kusii baaqi noqon doona qalbiyadeena, dadka qalinka ehelka u'ak iyo guud haanba bulsho weynta soomaaliyeed.Abwaanka yaa hormood u'ahaa abwaanda soomaaliyeed ee faro ku tiriska'ah ee aan habayaratee ku dhex mil-min   collaadaha sokeeye ee soomaalda taas macnaheedu waxa weeyi wuuxuu ahaa astaan qaran oo lasoo haweysto, sidoo kale abwaanku wuxuu kaqayb-qaatay gobonimadoonkii soomalida (soomaaliya iyo jabuutI)

N oolaba waa dhinte, shakhsiyaddan qiimiga weyn inoogu fadhiday ayaa  ahaa halyeey inaga baxay guud ahaan ummada soomaaliyeed gaar haana ummada reer Awdal oo uu Abwanku dhalasho ahaan ka soo jeedo ahna halka fanka soomaaliyeed kasoo unkamay.

 

Sida auu tibaaxayaayey war-saxaafadeed ay soo saareen ururka gurmad eek y hawlan dhismaha garoonka kubbada cagta ee boorama, ayaa garoonka loogu magacdaray   (xasan sh.muumin stadium)

Kaasi oo sida aan filaayo munaasabad balaadhan loo samayn doono magic-bixnta.

 

                         Taariikh nolaleedkii abwaanka oo kooban.

 

Alla ha unaxariistee Abwaan Hasan SHeekh Muumin   waxa uu ku dhshay magaalda Borama ee gobalka Aawdal, sanadkiii 1930 kii. Waxaa dhallay sheikh muumin oo ahaa mufti aqoon sare uleh diinta xaniifka ah ee islaamka ,taasi oo ku tusaysa maqaanka abwaanka ka soo dhex-hiray qoys diiniya  ku soo bar-baray asluub iyo dhaqanka  diimeed oo heer sareeya.

A bwaanka ayaa lahaa xirfado dhowra sida ganacsade,macallin aad loo xushmeeyo.1965-1968 ayaa abwaanka waxaa loo qaatay Radio muqdhiso, si uu u hal abuuro maansooyin,  heeso si uu uduubo barnaamijyo hiddaha iyo dhaqanka soomaaliyeed, kuwaasoo laga sii dayn jiray Radio muqdisho.

 

1968kii wuxuu kamid haa shaqaalihii waaxda hiddaha iyo dhaqanka ee wasaaradii waxbarshad iyo bar-baarinta ee soomaaliya, waxaa kaloo abwaanku mareeye guud ka noqday golihii murtida iyo maddadaalda ee hargeysa(hargeisa national theatre.)

 

                        Mahadhooyinkii suuganeed ee abwaanka.

 

Abwaan Hassan SHeekh Muumin u'ahaa mu'alif weyn, jillaa, iyo hal abuure tayo sare leh, wuxuu hal abuuray suugaan aad tiro badan, balse waxaan idiin soo tabinyaa in uu qalinkaygu ka haleelo.

 Ruwaayaddaha abwaanku maankiisa ka soo maaxday waxaa ka mid ah ku wan hoos ku xusan:

 

Hubsiimo halbaa la siiistaa    waxa ladhigay sanadkii ………     1966kii

SHabeel-naagood……………………………………………………      1967kii

Gaaraa-bildhaan……………………………………………………..      1970kii

Ehlu-naarka aduuyo………………………………………………..       1971kii

Dunidu maskaxbay magan utahay……………………………….      1972kii

 

Dhaaman ruwaayadahaasi yaa ka turjumaayey hab-nolaleedka bulshada soomaaliyeed xag dhaqan-dhaqaale iyo xag walba si hadba loo toosiyo masiirka ummada iyo kor uqaadida wacyi-galinta ummada hiddaha iyo dhaqanka,Abwaanku wa uu aha maskaxdii dunida oo malaasan, suugaanta abwaanka qaar yaa loo min guuriyey afka ingiriisda gaar ahaan ruwayad hal qoranta ah ee shabeel naagood oo uu turjumay prof. B.W.ANDREZEJEWSKI 1974, oxford university press, London.(leopard among the women)

 

Waxa kaloo abwaanku lahaa  heesaha wadaniga'ah, heesaha la xidhiidha waxbarshada heestan, waxa kaloo abwaanka ahaa warshad soo saarta fanka soomaaliyeed, waxaa uu soo gac qabtay xidigaha fanka ee soomaalida ugu caansan ku soo baxay ruwayad shabeel-nagoog   Axmed Cali CIgaal, HIbo Max'ed Hodoon( HIbo Nura) iyo Maryan Mursal

Heesta/ goronyada (Hibo nuura)  goroyadu ilmaheeda aroori bey dhigtaayoo aboodigu ku laayaa shimbirtuna aroosey ila xidhoo madaw bey ubadkeeda seexisaa kala huran labaduye edebtiyo aqoontiyo asluubey isku dhaafeen caqligii wanaagsani itaal inuu ka roonyahay baleegoo u fiirsadaa ilka weynow maroodigu aradaduu dhistaabaa cadawgu ka ugaadhaa aboorkuna dudumadaan aragney buu dhistaayo naftiisa ku ilaaliyaa kala huran labaduye edebtiyo aqoontiyo asluubey isku dhaafeen caqligii wanaagsani itaal inuu ka roonyahay baleegoo u fiirsadaa ma ogtihiin sakaaradu awaarahay qodaayoo saaladeeda ku aastaa libaaxuna ma asturee ilinaduu ka arooraa saaladiisa ku aragtaa kala huran labaduye edebtiyo aqoontiyo asluubey isku dhaafeen caqligii wanaagsani itaal inuu ka roonyahay baleegoo u fiirsadaa

Heesta/ hubsiimo (laxanka axmed cali cigaal)  Inuu haad habeen kaco, Heehaabo heegada Hafiyaan dabayluhu Hiddihiisa mahee Hadimada u baaqdee Kala hadashay samadee Hoygii ka saartaa U horseeday halistee! Hablaha tii hanweynee Hal-adag baan Hallayn haybadeedee! Haye fudud Habeenkaan lahaabay haye Hubsiinadu huuno Habboonayd! Jiilaal hawaawiray, Halasaha kaliileed Qof harraadan oo helay Haan quruxsan oo hilan! Ku haliilay oon hubin Waxa hoosta kaga jira Halaq cuni ku soobaxay Haaraan fudaydkii Hablaha tii hanweynee Hal-adag baan Hallayn haybadeedee! Haye fudud Habeenkaan lahaabay haye Hubsiinadu habboonayd; Naftu inay hillowdoy, Hamidoo hawaawido Higsataa waxaanay hayn Waa himiladeedee! Herkaay joogtaba Hirkalaa u hillaacee Hebed baa haween dilay! Ragna heeryadii cune! Hablaha tii hanweynee Hal-adag baan Hallayn haybadeedee! Haye fudud Habeenkaan lahaabay haye Hubsiinadu huuno Habboonayd;

Qalinkii hiddaheena

W.Q: Mukhtaar C/raxmaan  C/laahi (Awdalli)

         awdalli@gmail.com